نوع مقاله : مقاله کامل علمی - پژوهشی
نویسندگان
1
دانش آموخته دکتری، گروه تولید و بهره برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران، گرگان.
2
نویسنده مسئول، استاد گروه تولید و بهره برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران، گرگان.
3
استادیار گروه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه جامع علمی علمی کاربردی، تهران، ایران، تهران
4
دانشیار گروه تولید و بهره برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران، گرگان
5
دانشیار گروه تکثیر و پرورش آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران، گرگان.
6
دانشیار گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، ایران، گنبد کاووس
چکیده
تالاب گمیشان، بهعنوان یکی از اکوسیستمهای حساس و بینالمللی ایران، تحت تأثیر ورودیهای رودخانهای، فعالیتهای انسانی (ماهیگیری، کشاورزی و گردشگری) و جریانهای دریایی قرار دارد و ممکن است مخزنی برای میکروپلاستیکها باشد. هدف این پژوهش، بررسی حضور، فراوانی، اندازه، شکل، رنگ و ترکیب پلیمری میکروپلاستیکها در رسوبات تالاب گمیشان بود. برای این منظور، نمونه برداری در زمستان سال 1403 از 8 ایستگاه نمونه برداری شد. میکروپلاستیکها با استفاده از استریومیکروسکوپ، میکروسکوپ الکترونی روبشی-پراش انرژی اشعه ایکس (SEM-EDX) و طیفسنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) شناسایی شد. نتایج نشان داد که میکروپلاستیکها در تمام نمونهها حضور داشتند. اندازه ذرات عمدتاً متوسط بود؛ ۴۱٫۱۸٪ در محدوده ۱۰۰۰–۲۰۰۰ میکرومتر و بیش از ۷۶٪ کوچکتر از ۲۰۰۰ میکرومتر. شکل غالب فیبرها (۷۰٫۵۹٪) بود، پس از آن قطعات (۱۸٫۸۲٪) و فیلمها (۱۰٫۵۹٪). رنگ سیاه با ۶۲٫۳۵٪ غالبترین رنگ مشاهدهشده بود، و پس از آن سفید (۲۲٫۳۵٪)، خاکستری (۸٫۲۴٪)، قرمز (۴٫۷۱٪) و سبز (۲٫۳۵٪). ترکیب پلیمری شامل پلیاتیلن (PE، ۴۳٫۳۳٪)، پلیپروپیلن (PP، ۳۰٫۰۰٪)، پلیاستایرن (PS، ۱۶٫۶۷٪) و پلیاتیلن ترفتالات (PET، ۱۰٫۰۰٪) بود. توزیع این ویژگیها در نمونهها ناهمگن بود و نشاندهنده تأثیر عوامل محلی مانند هیدرودینامیک و منابع ورودی آلودگی است. این یافتهها حاکی از آلودگی قابل توجه و گسترده میکروپلاستیک در رسوبات تالاب گمیشان است که با غلبه فیبرهای سیاهرنگ و پلیمرهای پلیاتیلن و پلیپروپیلن همراه بوده و نشاندهنده نقش رسوبات بهعنوان مخزن اصلی این آلایندههای نوظهور در اکوسیستم حساس تالاب میباشد. نتایج این مطالعه بر ضرورت پایش مداوم منابع ورودی پلاستیک و اجرای سیاستهای مدیریتی مؤثر برای حفاظت از تالاب گمیشان تأکید دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Evaluation of Microplastic Pollution in Sediments of Gomishan Wetland, Southeastern Caspian Sea
نویسندگان [English]
-
Atefeh Eiri
1
-
Seyyed Aliakbar Hedayati
2
-
Alireza Khiabani
3
-
Hadis Kashiri
4
-
Roghieh Safari
5
-
Mohammad Gholizadeh
6
1
Dept. of Aquatics Production and Exploitation, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
2
Corresponding Author, Dept. of Aquatics Production and Exploitation, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran.
3
Dept. of Agriculture and Natural Resources, University of Applied Science and Technology, Tehran, Iran
4
Dept. of Aquatics Production and Exploitation, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
5
Dept. of Aquaculture, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
6
Dept. of Fisheries, Faculty of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran
چکیده [English]
Gomishan Wetland, located in the southeastern Caspian Sea, is a sensitive and internationally important ecosystem in Iran, influenced by river inputs, human activities (fishing, agriculture, and tourism), and marine currents, potentially acting as a sink for microplastics.
This study aimed to investigate the presence, abundance, size, shape, color, and polymer composition of microplastics in the sediments of Gomishan Wetland. Eight sediment samples were collected from various points in the wetland. Microplastics were extracted using density separation methods and characterized by stereomicroscopy, scanning electron microscopy with energy-dispersive X-ray spectroscopy (SEM-EDX), and Fourier-transform infrared spectroscopy (FTIR).
Results revealed microplastics in all samples, with a total of 85 particles extracted. Particle sizes were predominantly medium; 41.18% ranged from 1000–2000 μm, and over 76% were smaller than 2000 μm. Fibers dominated the shapes (70.59%), followed by fragments (18.82%) and films (10.59%). Black was the most prevalent color (62.35%), followed by white (22.35%), gray (8.24%), red (4.71%), and green (2.35%). Polymer composition included polyethylene (PE, 43.33%), polypropylene (PP, 30.00%), polystyrene (PS, 16.67%), and polyethylene terephthalate (PET, 10.00%). The distribution of these characteristics was heterogeneous across samples, indicating local influences such as hydrodynamics and pollution sources.
These findings indicate significant and widespread microplastic contamination in Gomishan Wetland sediments, dominated by black fibers and PE/PP polymers, highlighting sediments as a primary sink for emerging pollutants in this sensitive ecosystem. The results underscore the need for continuous monitoring, reduction of plastic inputs, and effective management policies to protect the wetland and its dependent food web.
کلیدواژهها [English]
-
Microplastics
-
Sediment
-
Gomishan Wetland
)