مطالعه ارزیابی وضعیت قابلیت حکمرانی شیلاتی در جوامع محلی استان گلستان

نوع مقاله : مقاله کامل علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 سازمان شیلات ایران

2 استادیار گروه شیلات، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

3 دانشیار گروه شیلات، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

4 استاد گروه شیلات، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

5 استاد گروه شیلات، دانشگاه قطبی نروژ، ترومسو، نروژ

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مؤلفه‌های حکمرانی مرتبط با صید و صیادی در میان جوامع صیادان غیرمجاز و یگان حفاظت در مناطق بندرترکمن و گمیشان انجام شد. برای سنجش میزان کارایی حکمرانی، از پرسشنامه‌های استانداردشده با بررسی روایی و پایایی استفاده گردید (آلفای کرونباخ برای گروه صیادان 83/0 و برای یگان حفاظت 77/0). نتایج آزمون روایی و تحلیل عاملی نشان داد که سه مؤلفه اصلی با مجموع واریانس تبیین‌شده 5/59 درصد، نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار حکمرانی این مناطق دارند. تحلیل پاسخ‌ها بیانگر آن بود که بیشتر صیادان غیرمجاز تاکنون به مراجع قضایی معرفی شده‌اند (4/60 درصد)، و اکثریت پاسخ‌دهندگان تأثیر حضور یگان حفاظت در تصمیم قضات را زیاد یا بسیار زیاد ارزیابی کردند. همچنین بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان معتقد بودند صدور مجوزها تا حد زیادی با وضعیت ذخایر موجود هماهنگ است. در یگان حفاظت نیز میزان بالایی از پاسخ‌دهندگان، نقش تصمیم‌گیری و تجهیز سازمان شیلات در عملکرد خود را بسیار زیاد ارزیابی کردند (بیش از 90 درصد) بررسی اثر متغیرهای جمعیت‌شناختی (سن، سابقه فعالیت، منطقه سکونت و تحصیلات) نشان داد که تفاوت معناداری در میان گروه‌های سنی، سطح تحصیلات و محل سکونت وجود نداشت، اما سابقه فعالیت بر پارامترهای حکمرانی تأثیر معناداری داشت. در مجموع، نتایج مطالعه حاکی از وجود ساختار نسبتاً پایدار حکمرانی در حوزه صید و صیادی منطقه بوده و نقش نظارتی و اجرایی یگان حفاظت در بهبود انطباق رفتار صیادان با قوانین مؤثر ارزیابی شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessment of Fisheries Governance Capacity in Local Communities of Golestan Province

نویسندگان [English]

  • Behzad Eyri 1
  • Hadi Reisi 2
  • Mohammad Hersij 3
  • Rahman Patimar 4
  • Mohammad Gholizadeh 3
  • Svein Jentoft 5
1 Iranian Fisheries Organization
2 Assistant Professor, Department of Fisheries, Faculty of Agricultural and Natural Resources Sciences, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran
3 Associate Professor, Department of Fisheries, Faculty of Agricultural and Natural Resources Sciences, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran
4 Professor, Department of Fisheries, Faculty of Agricultural and Natural Resources Sciences, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran
5 Professor, Department of Marine Sciences, UiT The Arctic University of Norway, Tromsø, Norway
چکیده [English]

This study investigated governance components related to fishing among illegal fishermen and the Conservation Unit in Bandar Torkaman and Gomishan. Standardized questionnaires were used to assess governance effectiveness (Cronbach's alpha: 0.83 for fishermen, 0.77 for the Conservation Unit). Factor analysis identified three key components explaining 59.5% of the variance, indicating their central role in the region’s governance structure. Findings showed that most illegal fishermen had been referred to judicial authorities (60.4%), and the majority considered the Conservation Unit’s presence highly influential in judicial decisions. Over half of the participants believed that license issuance largely aligns with fish stock status. Among Conservation Unit personnel, over 90% rated organizational decision-making and resource allocation as highly significant in their performance. Demographic analysis revealed no significant differences based on age, education, or residence, while work experience significantly influenced governance perceptions. Overall, the results suggest a relatively stable governance structure in the regional fishing sector, with the Conservation Unit playing an effective supervisory and enforcement role in ensuring compliance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fisheries governance
  • Illegal fishermen
  • Local communities
  • Golestan Province