مطالعه ساختار جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی رودخانه آزاد سنندج تحت تأثیر پساب پرورش ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss Walbaum, 1972)

نوع مقاله : مقاله کامل علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان.

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

چکیده

تخلیه پساب حاصل از مزارع پرورش ماهی می‏تواند یکی از منابع آلودگی نقطه‌ای و مؤثر در تغییر ساختار جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی رودخانه‏ها باشد. بنابراین جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی رودخانه آزاد سنندج طی 3 دوره نمونه‏برداری در فصل بهار (پرورش با تراکم کم)، تابستان (تراکم زیاد)، پاییز (تراکم متوسط)1401 در 3 ایستگاه شامل 1) ایستگاه بالادست یا شاهد، 2) خروجی پساب مزرعه و 3) فاصله 650 متری بعد از مزرعه پرورش ماهی نمونه‌برداری با هدف تعیین ساختار جمعیتی آن نمونه‌برداری شد. با بررسی جمعیت بزرگ‌بی‌مهرگان کفزی، 22 گروه (20 خانواده، 1 راسته و 1 شاخه) متعلق به 9 رده و 6 شاخه شناسایی شد. خانواده Baetidae و Gammaridae به ترتیب با 19/41 و 06/22 درصد دارای بیشترین فراوانی بودند و خانواده‌هایی مانند Chironomidae، Tubificidae، Simuliidae و Naididae در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. فراوانی جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی بین فصول مختلف تفاوت معنی‌دار داشتند به‌طوری‌که، بیشترین فراوانی در فصل تابستان و پائیز به ‌دست آمد (05/0>p) Baetidae در فصل پائیز، Gammaridae در فصل تابستان و Chironomidae نیز در فصل بهار بیشترین درصد فراوانی را داشتند. تغییرات ایستگاهی نیز اگرچه معنی‌دار نبود اما روند تغیرات فراوانی از ایستگاه بالادست به سمت ایستگاه پائین‌دست افزایشی بود. به‌طورکلی، نتایج تحقیق حاضر نشان داد که ردپای اثرات پساب مزرعه پرورش ماهی روی جوامع بزرگ‌بی‌مهرگان کفزی نسبتاً مشخص بود چرا‌که، فراوانی آن در فصل تابستان همراه با افزایش دما و در ایستگاه‌های پائین‌دست همزمان با بیشترین اثرات آبزی‌پروری، افزایش یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Study on the structure of benthic macroinvertebrates in the Azad river affected by rainbow trout (Oncorhynchus mykiss Walbaum, 1972) fish farm effluent

نویسندگان [English]

  • erfan karimian 1
  • Farshad Molodi 2
  • Arman Mansoury 3
1 Fisheries department, Faculty of Natural Resources of University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
2 Master's degree in Fisheries department, Faculty of Natural Resources of University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
3 Master's degree in Fisheries department, Faculty of Natural Resources of University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
چکیده [English]

Discharge of fish farm untreated effluent can be one of the point source pollution and effective in changing the structure of the benthic macroinvertebrates of rivers. Therefore, the benthic macroinvertebrates of the Azad river were sampled to determine its population structure during 3 sampling periods in spring (low density farming), summer (high density), and autumn (medium density) 2023 at 3 stations including 1) upstream or control station, 2) farm effluent outlet, and 3) from distance of 650 meters after the fish farm. In present study, 22 taxa belonging to 9 orders and 6 phyla were identified overall. The Baetidae and Gammaridae had the highest abundance with %41.19 and %22.06 respectively and some taxa such as Chironomidae, Tubificidae, Simuliidae, and Naididae were in the next ranks. determining the abundance of benthic macroinvertebrates showed that the difference was significant only among different seasons, so that the highest abundance was obtained in summer and autumn (p<0.05), among which Baetidae in autumn, Gammaridae in summer and Chironomidae in spring had the highest percentage of abundance. Although spatial changes were not significant, but the trend from station 1 to station 3 was increasing. In general, the results of the present study showed that the footprint of the effects of fish farm effluent on the distribution and structure of benthic communities was relatively clear, since its abundance increased significantly in summer and at downstream stations with the highest aquaculture effects simultaneously.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Benthic macroinvertebrates
  • effluent
  • rainbow trout
  • Azad river
  • Sanandaj