دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مجله بهره برداری و پرورش آبزیان 2345-427X 15 1 2026 03 21 The effect of adding an organic acid blend to a diet containing cottonseed meal on hematological parameters, blood electrolytes, histopathology, and antioxidant activity in rainbow trout اثر افزودن مخلوط اسیدهای آلی به جیره غذایی حاوی کنجاله پنبه دانه بر شاخص‌های خون‌شناسی، الکترولیت‌های خون، هیستوپاتولوژی و آنتی اکسیدانی کبد در قزل آلای رنگین کمان 227 244 7703 10.22069/japu.2024.22823.1907 FA سید مرتضی حسینی عضو هیئت علمی. مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آبهای داخلی-گرگان حبیب اله کشیری موسسه تحقیقات پنبه کشور عباسعلی آقایی مقدم عضوهیات علمی موسسه تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی- رییس مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آبهای داخلی گرگان بهروز قره وی سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی – موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور - مرکز تحقیقات ذخایر ابزیان آبهای داخلی - گرگان Journal Article 2024 09 28 Background and objectives: The aim of this study was to investigate the effect of adding cottonseed meal and a mixture of organic acids to the diet on hematological characteristics, blood electrolytes, histopathology, and antioxidant activity in the liver of rainbow trout. Materials and methods: To this, six treatments consisting of six diets with three replications were designed in a factorial design of 3 × 2. In this design, two levels of cottonseed meal (0% and 15%) and three levels of a mixture of organic acids (lactic acid, citric acid, and potassium sorbate in equal proportions) at 0%, 0.5%, and 1% were added to the diet. A total of 270 rainbow trout with an average weight of 14.0 ± 0.35 g were stocked in 18 aquaria containing 40 L water, with a density of 15 fish per aquarium. The above diets were provided to the fish for 8 weeks at a rate of 3 to 4% of their biomass daily. After 8 weeks of rearing, blood and liver samples were taken from all treatments. Results: Cottonseed meal and organic acids had no significant effect on hematological parameters except for MCHC, where the addition of cottonseed meal to the diet reduced MCHC. Additionally, cottonseed meal and organic acids did not significantly affect plasma alanine aminotransferase, aspartate aminotransferase and calcium, hepatic superoxide dismutase, catalase, glutathione peroxidase, reduced glutathione and malondialdehyde, or liver histopathology. The addition of organic acids to the diet increased plasma phosphorus and iron levels, while adding cottonseed meal increased glutathione reductase activity in the liver. Conclusion: The results of this study indicated that the addition of 15% cottonseed meal to the diet of rainbow trout fingerling has no negative effects on liver histopathology or antioxidant status but does lead to hypochromic anemia. Furthermore, the addition of organic acids likely increased the bioavailability of phosphorus and iron in the diet. However, the long-term effects of anemia and the potential of organic acids to improve hematopoiesis and phosphorus retention in the body should be explored in future studies. سابقه و هدف: هدف از اجرای این پروژه بررسی اثر افزودن کنجاله پنبه دانه و مخلوط اسیدهای آلی به جیره غذایی بر شاخص‌های خون-شناسی، الکترولیت‌های خون، هیستوپاتولوژی و آنتی اکسیدانی کبد در ماهی قزل آلای رنگین کمان بود. مواد و روش‌ها: به این منظور ۶ تیمار متشکل از ۶ جیره غذایی با 3 تکرار در قالب یک طرح فاکتوریل ۳ ×۲ در نظر گرفته شد که در آن دو سطح کنجاله پنبه دانه شامل صفر و 15 درصد و 3 سطح مخلوط اسید آلی (مخلوط اسید لاکتیک، اسید سیتریک و سوربات پتاسیم به نسبت مساوی) صفر 5/0 و ۱ درصد به جیره غذایی اضافه شد. ماهی قزل آلای رنگین کمان به تعداد 270 قطعه و با میانگین وزنی 35/0 ± 0/14 گرم در ۱۸ آکواریوم حاوی ۴۰ لیتر آب و با تراکم ۱۵ ماهی در هر آکواریوم ذخیره‌سازی شد. جیره‌های غذایی فوق به مدت ۸ هفته و روزانه ۳ تا ۴ درصد بیومس در اختیار ماهی‌ها قرار گرفتند. پس از 8 هفته پرورش، نمونه خون و کبد از همه تیمارها گرفته شد. یافته‌ها: کنجاله پنبه دانه و اسیدهای آلی اثر معنی-داری روی شاخص‌های خون‌شناسی به غیر از MCHC نداشتند. افزودن کنجاله پنبه دانه به جیره غذایی باعث کاهش MCHC شد. همچنین، کنجاله پنبه دانه و اسیدهای آلی اثر معنی‌داری روی آلانین آمینوترنسفراز، آسپارتات آمینوترنسفراز و کلسیم پلاسما، سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و گلوتاتیون پرکسیداز، گلوتاتیون احیائی و مالون دی آلدهید کبد و بافت‌شناسی کبد نداشتند. https://japu.gau.ac.ir/article_7703_e788d894f9a8049a3cb87a59fb7d2db7.pdf