دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مجله بهره برداری و پرورش آبزیان 2345-427X 15 1 2026 03 21 Phylogenetic relationships of Oxynoemacheilus species inferred from the cytochrome b gene in Western Iran بررسی روابط تکاملی گونه های جنسOxynoemacheilus در غرب ایران بر اساس توالی سیتوکروم b 143 153 7698 10.22069/japu.2025.23660.1953 FA ادریس قادری گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران حدیثه کشیری گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران سهیل ایگدری 3. گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران برزان بهرامی کمانگر گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران رسول قربانی گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Journal Article 2025 05 14 The family Nemacheilidae exhibits high species diversity in Iran, making it an ideal location to study the evolutionary processes that generate biodiversity. Oxynoemacheilus, a genus within the Nemacheilidae, has a distribution ranging from Albania to Iran and the Caucasus, with 16 species documented within Iran. This study investigates the genetic diversity and phylogenetic relationships among Oxynoemacheilus species in western Iran using mitochondrial cytochrome b gene sequences. Phylogenetic analysis was performed using Bayesian Inference (BI) and Maximum Likelihood (ML) methods. The results indicate that the examined species cluster into three distinct evolutionary lineages: O. elsae in Clade A; O. bergianus, O. euphraticus, O. longipinnis, and O. parvinae in Clade B as known as bergianus group; and O. chomanicus, O. frenatus, O. karunensis, O. kiabii, O. kurdistanicus, O. persa, O. zagrosensis, and O. zarzianus in Clade C. The findings suggest that O. elsae evolved independently, likely due to geographical separation from the other species studied. Additionally, robust body forms are observed exclusively in the Persian Gulf basin, whereas slender body forms are present across all three basins. These results contribute to understanding the evolutionary history and biogeographical distribution of Oxynoemacheilus species in Iran. خانواده لوچ ماهیان سنگی، Nemacheilidae، در ایران از تنوع بسیار بالایی برخوردار است جنس Oxynoemacheilus یکی از جنس‌های این خانواده است که از آلبانی تا ایران و قفقاز گزارش شده‌است که 16 گونه از آن در ایران گزارش شده است مطالعه حاضر به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و روابط فایلوژنتیکی گونه‌های Oxynoemacheilus در غرب ایران با استفاده از توالی ژن سیتوکروم b انجام گردید. نمونه‌برداری از تابستان 1401 تا پاییز 1402 در استان‌های آذربایجان غربی، ایلام، خوزستان، فارس، کردستان، کرمانشاه و همدان انجام شد. آنالیز تبارشناسی بر اساس روشهای Bayesian (BI) و Maximum Liklihood (ML) انجام گردید. نتایج نشان داد که گونه های مورد بررسی در سه شاخه تکاملی قرار می‌گیرند بطوریکه گونه O. elsae در شاخه A، گونه‌های O. bergianus، O. euphraticus، O. longipinnis و O. parvinae در شاخه B و گونه‌های O. chomanicus، O. frenatus، O. karunensis، O. kiabii، O. kurdistanicus، O. persa، O. zagrosensis و O. zarzianus در شاخه C قرار می‌گیرند. نتایج نشان می‌دهد گونه O. elsae در نتیجه جدایی جغرافیایی مستقل از سایر گونه‌هایی که در این مطالعه بررسی شده‌اند تکامل یافته است از طرف دیگر گونه‌های با فرم قطور فقط در حوضه خلیج فارسی دیده می‌شوند در حالیکه فرم باریک و کشیده در هر سه حوضه مشاهده شده است لوچ ماهیان سنگی آنالیز فیلوژنتیکی توالی DNA جدایی جغرافیایی https://japu.gau.ac.ir/article_7698_959209f0a2718e70ea0fe43cd435a883.pdf