دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مجله بهره برداری و پرورش آبزیان 2345-427X 15 1 2026 03 21 Comparison of consumption model of farmed carp in urban and rural areas of the southern coastal of the Caspian Sea مقایسه مدل مصرف کپورماهیان پرورشی در مناطق شهری و روستایی سواحل جنوبی دریای خزر 61 82 7693 10.22069/japu.2025.23448.1937 FA افشین عادلی عضو هیات علمی/ دانشگاه گرگان ابراهیم شیخ نژاد گروه آموزشی فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران سهیل ریحانی پول دانش آموخته دکتری تخصصی، گروه آموزشی فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، سکینه یگانه استاد، گروه آموزشی شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Journal Article 2025 03 16 Background and Objectives: This research was conducted with the aim of investigating the behavior of urban and rural consumers of farmed carp.<br />Materials and Methods: After determining the assumptions and presenting an analytical-conceptual model based on the planned theory, a suitable questionnaire was designed and completed by a statistical sample in 3 provinces of the coastal line of the southern Caspian Sea. Then, using structural equation modeling (SEM), the intensity of the relationship between the research variables and the structure of the model, the state of accepting or rejecting the hypotheses was investigated. <br />Results: The per capita consumption of fish among the consumers of farmed carp was 2.7 kg in urban and 4.6 kg in rural areas. The consumption of farmed carp was 0.5 kg in urban areas and 2.2 kg in rural areas. <br />Conclusion: Since urban households do not perceive health risks associated with these fish, and rural households do not feel a commitment to consumption due to family dietary habits and awareness of farming methods, it is possible to influence their subjective norms through awareness. In any case, any awareness, considering the significant impact of experiential background, control strength, and control belief on the control of rural households' behavior, which does not lead to the final decision and consumption, can, alongside other effective factors, increase the consumption of farmed carp in rural areas, which have a higher capacity for accepting these fish. سابقه و هدف: این تحقیق با هدف بررسی رفتار مصرف‌کنندگان شهری و روستایی کپورماهیان پرورشی انجام گرفت.<br />مواد و روش‌ها: بعد از تعیین فرضیات و ارائه یک مدل تحلیلی-مفهومی براساس نظریه برنامه‌ریزی شده، پرسشنامه‌ای مناسب طراحی و توسط نمونه آماری در ۳ استان نوار ساحلی جنوب دریای خزر تکمیل شد. سپس با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری(SEM) ، شدت رابطه بین متغیرهای تحقیق و ساختار مدل، وضعیت قبول یا رد فرضیات بررسی شد. <br />یافته‌ها: میزان مصرف سرانه ماهی در بین مصرف‌کنندگان کپور ماهیان پرورشی در شهرها 7/2 کیلوگرم و در مناطق روستایی 6/4 کیلوگرم بدست آمد. مصرف کپور ماهیان پرورشی نیز در مناطق شهری 5/0 کیلوگرم و در مناطق روستایی 2/2 کیلوگرم بود. <br />نتیجه گیری: از آنجا که در نگرش خانوارهای شهری درکی از ریسک سلامتی این ماهیان مشاهده نشد و در خانوارهای روستایی نیز تعهدی نسبت مصرف از باب رژیم غذایی خانواده و آگاهی از نحوه پرورش احساس نشده پس می‌توان با آگاهی دادن بر هنجار ذهنی آنان تاثیر گذاشت. به هر حال هر نوع آگاهی با توجه به معنی‌دار بودن تاثیر سوابق تجربی، قدرت و باور کنترل بر کنترلی که بر رفتار خانوارهای روستایی منجر به تصمیم و مصرف نهایی نمی‌شود می‌تواند در کنار سایر عوامل اثربخش موجب افزایش بیشتر مصرف کپورماهیان پرورشی در روستاها شود که ظرفیت پذیرش بیشتری برای این ماهیان دارند. https://japu.gau.ac.ir/article_7693_6b94ce4760715cb4c72b8f41478949e8.pdf